Fondsenwerving, een kans voor hogescholen

2012 Dec 03

Leren van de Britten
De reputatie van hogescholen is kwetsbaar. Berichtgeving over onterecht uitgedeelde diploma’s, fraude en bestuurlijke graaicultuur staan nog vers in het geheugen. Het creëren van een gevoel van trots en verbondenheid is een uitdaging, zeker omdat hogescholen in tegenstelling tot universiteiten niet kunnen bogen op een lange historie. Het zijn stuk voor stuk jonge fusie-instellingen. Bovendien moeten hogescholen, meer dan universiteiten, voortdurend ingrijpend innoveren om de beroepsopleidingen aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt.
In de komende regeerperiode zullen hogescholen meer dan ooit afgerekend gaan worden op kwaliteit en ondernemerschap.
No pressure.

Het hoger onderwijs in het Verenigd Koninkrijk kampte vijftien jaar geleden met vergelijkbare issues. Het stelsel werd omgegooid: oude Polytechnics (vergelijkbaar met onze hogescholen) werden samengevoegd en omgedoopt tot New Universities. Collegegeld ging omhoog. Kosten werden bespaard, maar het onderwijsniveau moest hoog blijven. Het dwong zowel de oude als de nieuwe universiteiten om zich nadrukkelijker te profileren en op zoek te gaan naar alternatieve inkomstenbronnen…

Het Thomas Report (2004)
Fondsenwerving werd in het Verenigd Koninkrijk in eerste instantie met veel scepsis ontvangen. Oxford en Cambridge haalden natuurlijk wel geld op, maar dat waren grote traditionele universiteiten met een lange en rijke historie. Andere universiteiten en Polytechnics konden zich daar niet mee meten en gingen er vanuit dat de overheid hen zou blijven bekostigen. Rond 2000 werden door publieke universiteiten de eerste voorzichtige stappen gezet op het terrein van fondsenwerving. In 2003 werd door de Britse overheid een taskforce opgericht onder leiding van de vice-chancellor (voorzitter CvB) van de universiteit van Bristol, Eric Thomas, met als opdracht te onderzoeken of en hoe men het vrijwillig (geld) doneren aan instelling voor hoger onderwijs kon doen toenemen. Het Thomas Report ('Increasing Voluntary Giving to Higher Education', mei 2004) werd een baanbrekend rapport met veel waardevolle inzichten en aanbevelingen.

Thomas concludeerde dat er in het Verenigd Koninkrijk niet zozeer minder werd gedoneerd dan in de Verenigde Staten, maar dat er in de Verenigde Staten vooral werd gedoneerd aan lokale instellingen waarmee de donor een speciale band had (kerk, onderwijsinstelling), terwijl in het Verenigd Koninkrijk meer werd gedoneerd aan traditionele goede doelen. Er bleek in het VK wel degelijk sprake van een 'cultuur van geven'. Het bleek alleen dat grofweg sinds de Tweede Wereldoorlog de instellingen voor hoger onderwijs het 'vragen' waren verleerd. Thomas concludeerde dat, mits een aantal aanbevelingen werden opgevolgd en het vrijwillig doneren aan het hoger onderwijs wat algemener geaccepteerd werd, de instellingen gezamenlijk gemakkelijk £600 miljoen per jaar zouden moeten kunnen ophalen, terwijl in 2002 slechts £100 miljoen was opgehaald.

De belangrijkste aanbevelingen die in het Thomas Report naar voren kwamen waren:
- Het opzetten van een professioneel ingericht bureau voor alumnirelaties en fondsenwerving, geleid door goed getrainde professionals en met volledige steun van het bestuur, waarbij de bestuurders ook zelf tijd vrij dienen te maken voor (het ondersteunen van) fondsenwerving.
- Het betrekken van donoren en vrijwilligers bij het onderhouden van relaties met andere donoren en het adviseren omtrent de inzet van het geworven kapitaal.
- Zorgen voor een transparant beleid waarbij het voor de buitenwereld duidelijk is waarin geworven kapitaal wordt geïnvesteerd.
- De overheid dient bij te dragen aan het promoten van het doneren aan hoger onderwijs door middel van communicatie, aanpassingen in het belastingstelsel en financiële ondersteuning van donaties in de vorm van een matched funding scheme.

De aanbevelingen van Thomas zijn omarmd door de overheid en vele HO-instellingen, zowel traditionele universiteiten als New Universities. Er zijn sindsdien aansprekende resultaten geboekt.

Het Pearce Report (2012)
In september van dit jaar verscheen het Pearce Report (Review of Philantropy in UK Higher Education), een statusrapport over filantropie in het hoger onderwijs in het Verenigd Koninkrijk, opgesteld door het More Partnership, in opdracht van de Britse overheid. Vice-chancellor van de Loughborough University Shirley Pearce en haar taskforce onderzochten de vorderingen sinds het Thomas Report en rapporteren deze, samen met een hernieuwde lijst aanbevelingen en ambitieuze doelstellingen voor het komende decennium.

Het Pearce Report meldt dat het ambitieuze bedrag dat Thomas noemde in 2004 inmiddels ruimschoots is gehaald. Het afgelopen academisch jaar haalden de Britse instellingen voor hoger onderwijs samen bijna £700 miljoen op. De afgelopen vijf jaar is er sprake van een toename van het geworven kapitaal van 35%, een toename van het aantal instellingen met een programma voor fondsenwerving van 16%, en een enorme toename van het totaal aantal donoren: 54%. Dit alles ondanks de recessie. Het onderzoek wijst tevens uit dat er een sterke correlatie is tussen het geïnvesteerde bedrag en de hoeveelheid geld die wordt gedoneerd. Oftewel: investeren in fondsenwerving maakt dat je meer geld binnenhaalt.

Fondsenwerving in het Britse HO 2007-2011

 

Fondsenwerving in het VK draait dus prima, maar Pearce is van mening dat het nog veel beter kan, en werkt dit uit aan de hand van de volgende vragen:
- Waarom geven donoren, en wat kunnen we daarvan leren? 
- Wat kan de overheid doen om filantropie in het hoger onderwijs te bevorderen? 
- Wat is de impact van filantropie op het HO? 
- Welke lessen kunnen instellingen toepassen om succesvoller te worden in alumnirelaties en fondsenwerving?

Waarom geven donoren eigenlijk?
Miles Stevenson, directeur van het Development Office van the University of Sheffield, stelt: 'donoren geven omdat je het hen vraagt te doen'. Als je nooit vraagt om een donatie, dan krijg je er ook geen. Maar er zijn natuurlijk achterliggende redenen om te doneren. Pearce vroeg een donor waarom hij gaf, en kreeg als antwoord: 'Als je gelooft in jonge mensen, en een gezonde planeet en samenleving wilt over 20 jaar, dan geef je aan universiteiten.' Het hoger onderwijs draagt enorm bij aan ons welzijn in de toekomst, en dat maakt instellingen voor hoger onderwijs tot goede doelen. Het is dan ook zaak dat HO-instellingen zich profileren als goed doel als zij succesvol fondsen willen werven.

Pearce meldt ook, en is daarin ondersteund door Thomas en vele andere ervaren fondsenwervers, dat donoren met hun gift een verschil willen maken, waarde willen toevoegen. Donoren geven niet om basisvoorzieningen te bekostigen. Dat zien zij als taak van de overheid. Donoren willen het mogelijk maken dat hun instelling excelleert, en geven dan ook bijvoorbeeld om een nieuw laboratorium te bekostigen voor specialistisch medisch onderzoek, of om beurzen te bekostigen om minder draagkrachtige studenten een kans te geven om aan de instelling te studeren.

Ook is het onderhouden van relaties met donoren van vitaal belang. Donoren moeten op de hoogte worden gehouden van wat wordt bereikt met behulp van hun giften. Veel donoren vinden het geweldig om in contact te komen met studenten die dankzij hun giften een beurs kregen en daardoor kunnen studeren aan de instelling. Uiteraard dient ook elke donor bedankt te worden voor iedere gift. Als dit wordt vergeten, dan is de kans klein dat de donor nogmaals een gift zal doen. Het beheer van relaties met donoren is dan ook een belangrijke taak van een professioneel bureau voor alumnirelaties en fondsenwerving.

Ten slotte legt Pearce de nadruk op het feit dat er meer kan worden gedoneerd dan alleen geld. Alumni en donoren kunnen ook helpen als vrijwilliger bij allerlei zaken. Vaak helpt een alumnus eerst als vrijwilliger bij een activiteit voor alumni, en wordt later donor.

Hoe kan de (Britse) overheid helpen?
De overheid kan op verschillende manieren bijdragen aan het stimuleren van doneren aan het hoger onderwijs. In het Verenigd Koninkrijk is op advies van het Thomas Report in 2008 een 'matched funding scheme' ingesteld, waarbij giften van donoren werden vermeerderd met overheidsgeld. Het Pearce Report meldt dat het matched funding scheme een enorm positief effect had, zowel als motivator voor fondsenwervers om extra gelden binnen te halen, als voor donoren om meer te geven, aangezien hun gift meer waard werd. Het matched funding scheme eindigde in 2011, en Pearce adviseert nadrukkelijk om het opnieuw op te starten.

Pearce noemt ook een Nederlands onderzoek, dat uitwees dat bij een verhoging van belasting op giften met 10%, er een verlaging optreedt van de totale giften van 19%. Pearce adviseert de overheid dan ook om rekening te houden met deze effecten bij aanpassingen in het belastingstelsel. Op dit moment is het belastingstelsel in het VK relatief gunstig voor filantropie, aldus het rapport, en Pearce raadt aan zorg te dragen voor een stabiel stelsel en vooral de nu wat complexe procedures te vereenvoudigen.

Ten slotte kan de Britse overheid meehelpen aan een omslag in de wijze waarop de maatschappij kijkt naar filantropie in het hoger onderwijs. Vaak denkt men te snel dat alumniloyaliteit en het geven aan de alma mater in de Verenigde Staten 'nu eenmaal meer is ingeburgerd'. Daarbij wordt vergeten dat de overheid in de VS in het verleden heeft bijgedragen aan dat maatschappelijke klimaat door middel van onder andere uitgebreide campagnes om alumniloyaliteit en het steunen van je oude universiteit of college te promoten. Pearce is van mening dat hier voor de Britse overheid wellicht ook een rol is weggelegd.

De impact van filantropie op het hoger onderwijs
Een effectief programma voor alumnirelaties en fondsenwerving wordt in het VK inmiddels gezien als een onmisbaar bedrijfsonderdeel van een succesvolle HO-instelling. Wanneer donaties worden ingezet om te specialiseren en excelleren, dan kan de instelling zich ook beter profileren ten opzichte van nieuwe donoren. Het wordt een zichzelf versterkend principe, wanneer een programma voor fondsenwerving succesvol is.

Pearce plaatst hierbij wel de kanttekening dat als een instelling succesvol wil worden met fondsenwerving, dat het programma goed moet worden ingebed in de verschillende lagen van de instelling. Donoren verwachten dat instellingen uitstekende procedures hebben voor het aannemen van giften, dat ze bedankt worden als ze wat doneren, en zeker grote donoren verwachten ook in contact te kunnen komen met het college van bestuur om invloed uit te kunnen oefenen op het doel van hun investering. Met name op bestuurlijk niveau is kennis over en aandacht voor fondsenwerving noodzakelijk om succesvol te kunnen zijn.

Lessen voor succesvoller alumnibeleid en fondsenwerving, toekomstvisie
Pearce onderschrijft de aanbevelingen uit het Thomas Report, en voegt er ook enkele aan toe. Ten eerste raadt Pearce instellingen aan zich nog nadrukkelijker te profileren als goed doel. Daarbij is het belangrijk dat de instelling voor ogen houdt wat haar doelstellingen zijn, en hoe filantropie hieraan kan bijdragen. Elke instelling is anders, heeft andere aansprekende kwaliteiten en bijzonderheden, en het is van groot belang die te benadrukken wanneer een instelling zich profileert als goed doel.

Pearce raadt ook aan bestuurders training te geven in fondsenwerving, zodat zij zich bewust worden op welke manieren hun functie wordt geraakt door het strategisch fondsenwerven van de instelling. Ook zouden fondsenwervers zelf moeten doneren aan de instelling. Dit alles helpt een cultuur te ontwikkelen binnen de instelling, waarin filantropie logisch en algemeen geaccepteerd is, en die stimulerend werkt voor iedereen. De expertise en verankering helpen om de duurzaamheid van het fondsenwervingprogramma te garanderen.

Ten slotte ontkracht Pearce een groot aantal mythes, waaronder bijvoorbeeld het idee dat bijna al het geworven geld van alumni zou komen, dat het opzetten van een fondsenwervingprogramma zeer kostbaar zou zijn en dat een campagne noodzakelijk zou zijn om fondsenwerving van de grond te krijgen. Pearce noemt voorbeelden van instellingen die succesvol waren zonder ooit een campagne te hebben gedaan, en ook zonder grote investeringen te doen.

Het Pearce Report stelt dat, mits de Britse overheid filantropie in het hoger onderwijs steunt, en instellingen zich nog nadrukkelijker profileren als goede doelen met professionele bureaus voor alumnirelaties en fondsenwerving en met duidelijke ambitieuze doelstellingen voor de toekomst, het voor het hoger onderwijs mogelijk moet zijn om toe te werken naar een totaal jaarlijkse opbrengst van donaties van £2 miljard in het jaar 2022, waarbij 5% van alle alumni doneert aan de alma mater. Dit zijn zeer ambitieuze doelstellingen, maar indien de huidige groei wordt doorgetrokken is het zeker haalbaar, mits de HO-instellingen voldoende investeren in fondsenwerving.

De Nederlandse hogescholen zijn aan zet
Het blijkt dus dat fondsenwerving in het Britse hoger onderwijs zeer succesvol is, maar dat de Britten zelf verwachten dat deze successen pas het begin zijn, en zeer ambitieuze plannen hebben voor de toekomst. In Nederland hebben de universiteiten allemaal een centraal alumnibureau en een professioneel programma voor fondsenwerving. De hogescholen blijven gevaarlijk ver achter. Enkele hogescholen zijn bezig een alumnibureau op te zetten, maar deze initiatieven bloeden vaak dood en worden vervolgens wegbezuinigd. Alumnibeleid wordt een kostbare hobby wanneer enkel softe doelstellingen worden gesteld, zoals het creëren van ambassadeurs, regionale kleuring, het terugpompen van kennis van alumni in de instelling en het betrekken van externe partijen bij het curriculum.

Het is mijn sterkste overtuiging dat alumnibeleid alleen succesvol wordt en blijft wanneer de instelling zich ook actief toelegt op fondsenwerving. Ik ken ook geen enkele HO-instelling in het VK, de VS, Nederland of waar dan ook, die een succesvol duurzaam alumnibeleid heeft, maar géén programma voor fondsenwerving. Een band met een instelling wordt nooit sterker dan wanneer iemand zijn of haar eigen geld investeert in die instelling. Bovendien kunnen geworven middelen worden ingezet voor verbetering van het onderwijs en het opzetten van aansprekend onderzoek, wat op termijn weer nieuwe donoren enthousiast maakt.

De economische malaise dwingt de overheid tot verder terugtrekken. Hogescholen zullen alternatieve geldstromen moeten aanboren. Het wordt tijd voor meer differentiatie en profilering van hogescholen als unieke entiteiten die trots zijn op zichzelf en hun alumni. Met lef en ondernemerschap kunnen de hogescholen uitgroeien tot succesvolle fondsenwervende instellingen met een unieke identiteit.


In januari 2013 organiseert FORMEDIA de Studiereis Alumnirelaties naar Sheffield en Nottingham, een unieke kans om een kijkje te nemen in de keuken van professioneel ingerichte bureaus voor alumnirelaties en fondsenwerving, en te leren van gerenommeerde experts.

 

Reacties

sfdsf (1 year ago)

Have you ever considered creating an e-book or guest authoring on other sites?
I have a blog based upon on the same topics you
discuss and would really like to have you share some stories/information. I know my subscribers would value your work.
If you are even remotely interested, feel free to send me
an e mail.

http://www.isglory.com/ (30 weeks ago)

Greetings from Colorado! I'm bored to death at work so
I decided to check out your site on my iphone during
lunch break. I really like the information you provide here and can't wait to take a look when I get home.
I'm shocked at how quick your blog loaded on my phone ..

I'm not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, very good blog!

mejores tostadoras del 2016 (29 weeks ago)

Have you ever thought about adding a little bit more than just your articles?
I mean, what you say is valuable and all. However think about if you added some
great photos or videos to give your posts more, "pop"!
Your content is excellent but with pics and clips, this site
could definitely be one of the most beneficial in its niche.

Superb blog!

online food handlers card wv (36 weeks ago)

A few of the biggest and most recognisable on-line shops received their begin on Shopify and nonetheless use
it for their backend system.

Augusto de Arruda Botelho (36 weeks ago)

Pretty portion of content. I simply stumbled upon your weblog and in accession capital to claim that I
get in fact loved account your weblog posts.
Anyway I'll be subscribing for your augment and even I
achievement you get admission to constantly quickly.

Patrick (30 weeks ago)

Hi my friend! I want to say that this post is awesome, nice
written and come with approximately all significant infos.
I'd like to look extra posts like this.

Joe leno (50 weeks ago)

Howdy! This is kind of off topic but I need some
help from an established blog. Is it hard to set up your own blog?
I'm not very techincal but I can figure things out pretty fast.
I'm thinking about setting up my own but I'm not sure where to begin. Do you have any tips or suggestions?
Thank you

Augusto de Arruda Botelho (36 weeks ago)

WOW just what I was searching for. Came here by
searching for Augusto de ARruda Botelho

civil engineering jobs in tanzania (49 weeks ago)

However they always ensure safety and protection for their clients and the purpose of their legal engagement.

This link was strengthened by the rituals, ceremonies and taboos attached to them.

It was easy to guide and counsel the young, since the rituals or ceremonies were also aimed
at preparation for adult roles in society.

broomfield roof repairs Estimates (1 year ago)

Rope lights require Christmas light clips spaced 12 inches apart.
To ensure that you have accurate estimates to compare and contrast, it is
also very important to give each Contractor from whom you are collecting bids, the same information on the scope of work
which needs to be completed so that each estimate is on the same playing field.
Constructed from expanded polystyrene and stacked like building blocks to form the exterior walls of a home, the forms are reinforced with steel and filled with concrete.

Alba (29 weeks ago)

I ᴡas suggested tis web site Ьy my cousin. I'm not sսгe ᴡhether tҺis post іs wrіtten by hіm as no ߋne ᥱlse know such detailed abߋut my ρroblem.
You are incredible! Ƭhanks!

Andy (31 weeks ago)

I think the admin of this website is really working hard in support of his website, for the reason that
here every stuff is quality based data.

fp-foundation.org (35 weeks ago)

What a material of un-ambiguity and preserveness of valuable familiarity concerning
unpredicted feelings.

Lazaro (1 year ago)

Hi! I know this is kinda off topic but I was wondering if you knew where I could locate a
captcha plugin for my comment form? I'm using the same blog platform as yours
and I'm having problems finding one? Thanks a lot!

miami movers (41 weeks ago)

My father (who is still in great shape at age 83 - thank goodness!) dressed in a suit and tie every work day for more than 30 years.

uncomfortable flood (41 weeks ago)

, if so you want to be acquainted with the Spain Auto Employ Agencies in particularly ones that
supply long-term automobile rental prices.

pro bowl 2017 (41 weeks ago)

Everything is very open with a very clear description of the
issues. It was really informative. Your website is very helpful.

Many thanks for sharing!

Carlo (1 year ago)

Greetings, I believe your website might be having browser compatibility problems.
Whenever I take a look at your website in Safari, it looks fine however when opening in IE, it's got some overlapping issues.
I simply wanted to give you a quick heads up!
Aside from that, wonderful blog!

Markus (29 weeks ago)

I wɑs recommended tɦis web site by my cousin. Ӏ'm not sure ѡhether this post іs ᴡritten bү hіm as no one elsᥱ know
such detailed abоut my prߋblem. Уoս're wonderful!
Thankѕ!

Augusto de Arruda Botelho (36 weeks ago)

It's really a cool and helpful piece of information.
I am glad that you shared this helpful info with us.
Please stay us up to date like this. Thank you for sharing.

cheap car insurance quotes go compare (50 weeks ago)

Wow that was odd. I just wrote an extremely long comment but after I clicked submit my comment didn't appear.
Grrrr... well I'm not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say wonderful blog!

other.rasmeinews.com (30 weeks ago)

I've been exploring for a little bit for any high-quality articles or weblog posts on this sort of area .
Exploring in Yahoo I at last stumbled upon this website.
Reading this information So i'm satisfied to express that I have a very just right uncanny
feeling I discovered just what I needed. I such a lot for sure will make sure to don?t put out of your mind this site and give it a glance on a relentless basis.

cunt (40 weeks ago)

Its such as you read my thoughts! You seem to know a
lot about this, such as you wrote the book in it or something.
I think that you simply can do with some % to force the message home a bit, however other than that, that is wonderful blog.
An excellent read. I will certainly be back.

ساندویچ پانل سقفی (1 year ago)

I think this is one of the most important info for me.
And i'm glad reading your article. But want to remark on few general things, The web
site style is wonderful, the articles is really nice : D.

Good job, cheers

Eunice (32 weeks ago)

Si lo prefieres también puedes crear tus
macetas de plantas artificiales y colgarlas del techo.

Augusto de Arruda Botelho (36 weeks ago)

You really make it seem so easy along with your presentation however I
in finding this topic to be really something that I
believe I would never understand. It seems too complicated and
very vast for me. I'm taking a look ahead to your next submit, I will try to get the grasp of it!

If you only do one thing today then see to it that you read (12 weeks ago)

The Queen wore the brooch throughout the royal visit
to Canada, most lately in 2010.

http://bourdin.ru/ (40 weeks ago)

I'll immediately seize your rss as I can not to find your email
subscription link or newsletter service. Do you have any?

Kindly allow me understand so that I could subscribe.
Thanks.

Astrid (1 year ago)

Hey There. I found your blog using msn. This is a really well written article.
I'll be sure to bookmark it and come back to read more of your useful information. Thanks for the post.
I will certainly return.

Ezra (1 year ago)

Garcinia will limit the conversion of carbs into energy or glucose which if not used up will subsequently be stored as fat and is a carbohydrate blocker.

Augusto de Arruda Botelho (36 weeks ago)

Wow! In the end I got a blog from where I be able to genuinely take useful
data regarding my study and knowledge.

Faustino (1 year ago)

According to the CDC report methadone similar to other pain reliever is generally recommended for persistent troubles such as pain in the back, even though it may not help these issues in the long run.

Augusto de Arruda Botelho (36 weeks ago)

It's nearly impossible to find educated people on this subject, but you
sound like you know what you're talking about! Thanks

Donate (50 weeks ago)

Heya! I'm at work browsing your blog from my new iphone 3gs!
Just wanted to say I love reading your blog and look forward to all your posts!
Keep up the superb work!

Archie (25 weeks ago)

Hey very nice blog!

thyroid (1 year ago)

Hi there! Someone in my Myspace group shared this
site with us so I came to take a look. I'm definitely
enjoying the information. I'm book-marking and will be tweeting this
to my followers! Wonderful blog and fantastic design.

Augusto de Arruda Botelho (36 weeks ago)

I really like what you guys are usually up too. This sort of clever
work and exposure! Keep up the fantastic works guys I've added you guys to my
own blogroll.

http://leeweb.no/?p=515 (4 weeks ago)

It's amazing to pay a visit this site and reading the views of all
colleagues about this post, while I am also keen
of getting experience.

Ulysses (1 year ago)

ID

Cameron (1 year ago)

It's extremely important that you purchase pure Garcinia Cambogia extract to make certain that you
simply get the proper dose of HCA.

Irene (31 weeks ago)

Hurrah, that'ѕ ѡhat I waѕ exploring for, wҺаt a material!
existing һere аt tɦis webpage, thаnks admin of
this site.

danielblog (8 weeks ago)

Today, I went to the beach front with my kids.
I found a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said "You can hear the ocean if you put this to your ear." She placed the shell to her ear and screamed.
There was a hermit crab inside and it pinched her ear. She never
wants to go back! LoL I know this is completely off topic but
I had to tell someone!

Gold Cutcrease Makeup Tutorial (Beginner Friendly) (1 year ago)

Hello, I enjoy reading all of your article. I wanted to
write a little comment to support you.

xnhnt.cn (30 weeks ago)

It's enormous that you are getting ideas from this paragraph as well as from our argument
made at this time.

draftkings promo code (30 weeks ago)

Why people still make use of to read news papers when in this technological
globe all is available on net?

www.hfuyw.com (30 weeks ago)

I like this web blog very much, Its a real nice place to read and find info.

Augusto de Arruda Botelho (36 weeks ago)

Its not my first time to go to see this web site, i am visiting this site dailly and
get good data from here all the time.

marketing video maker (40 weeks ago)

I love what you guys tend tο be up too. This type of clever աork ɑnd exposure!
Keᥱp up tһe good works guys I'ѵᥱ yoս
guys tօ my blogroll.

pokemon go beta open (1 year ago)

My family members always say that I am wasting my time here
at net, however I know I am getting knowledge every day by reading thes
fastidious content.

Augusto de Arruda Botelho (36 weeks ago)

What's Taking place i am new to this, I stumbled upon this I have discovered It positively helpful and it has helped me out loads.

I'm hoping to give a contribution & assist other users like its helped me.
Good job.

Reageer op dit artikel:

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.